Từ điển AI cho người mới: 20 từ hay gặp

20 từ, xếp theo thứ tự bạn sẽ gặp

Prompt (câu lệnh)

Những gì bạn gõ cho AI. Câu lệnh càng rõ việc, bối cảnh và kết quả mong muốn thì AI càng làm đúng.

Model

Bộ não phía sau app. Một app có nhiều model: model nhanh cho việc nhẹ, model mạnh cho việc khó.

Chat, cuộc hội thoại

Một chuỗi hỏi đáp. Trong cùng chat AI nhớ những gì đã nói; sang chat mới thì không.

Token

Đơn vị AI dùng để đếm chữ. Chat càng dài, file càng nặng thì càng tốn token.

Hạn mức, credit

Số lượt bạn được dùng trong một khoảng thời gian. Hết thì chờ hoặc nâng gói.

Ảo giác (hallucination)

Khi AI bịa ra thông tin nghe rất thật. Vì vậy số liệu phải tự kiểm.

Tìm web

Chế độ cho AI tra trên mạng trước khi trả lời, hợp với tin mới.

Project

Một ngăn chứa tài liệu và hướng dẫn chung cho một mảng việc, mọi chat trong đó đều dùng chung bối cảnh.

Memory (trí nhớ)

Những điều AI ghi nhớ về bạn qua nhiều cuộc chat, như nghề, giọng văn. Xem và xoá được trong Cài đặt.

Đa phương thức

AI đọc được cả ảnh, file, giọng nói, không chỉ chữ.

Agent

AI không chỉ trả lời mà tự làm từng bước: mở file, chạy lệnh, kiểm kết quả, rồi báo lại bạn.

Claude Code

Agent của Anthropic làm việc trực tiếp trên máy tính của bạn: tạo file, dựng web, dựng video. Khác với chat Claude trên web. Học từ gói Tự động hoá.

Terminal

Cửa sổ gõ lệnh bằng chữ có sẵn trên máy: Mac là app Terminal, Windows là PowerShell hoặc Terminal. Claude Code chạy trong cửa sổ này. Khoá có bài chỉ cách mở từng bước, bạn chưa cần biết lúc này.

Skill

Một file hướng dẫn soạn sẵn cho một việc, AI đọc là làm đúng quy trình đó mà bạn không phải dặn lại.

MCP, kết nối

Cách nối AI với phần mềm khác như Google Drive, lịch, CRM (phần mềm quản lý khách hàng), để AI đọc và làm việc trong đó.

Plugin

Gói cài thêm vào app AI để có sẵn tính năng mới, ví dụ một bộ skill hay một kết nối. Giống cài thêm tiện ích cho trình duyệt.

API key (khoá API)

Một chuỗi ký tự bí mật, giống mật khẩu, cho phần mềm khác dùng dịch vụ AI dưới tên bạn và tính tiền vào tài khoản bạn. Không dán vào chat, không gửi cho ai.

Sub agent

Agent con được giao một phần việc, làm xong báo về agent chính. Nhiều agent con chạy cùng lúc thì nhanh hơn.

Workflow (quy trình)

Chuỗi bước cố định từ đầu vào tới đầu ra. Viết quy trình rõ thì AI làm lặp lại được mà ít sai.

Deploy (đưa lên mạng)

Đưa trang web từ máy bạn lên mạng để ai cũng mở được bằng một đường link.

Làm theo 4 bước

1. Chọn 3 từ bạn chưa hiểu.

   Đọc lướt danh sách trên, chọn 3 từ đọc xong vẫn thấy mơ hồ. Ghi 3 từ đó ra để điền vào câu mẫu ở bước 2.

   Đúng khi: bạn ghi ra được 3 từ.

2. Nhờ AI giải thích bằng ví dụ việc của bạn.

   Mở chat mới trong Claude hoặc ChatGPT, chép câu mẫu dưới đây, sửa phần trong ngoặc vuông ([từ 1] đến [từ 3] là 3 từ ở bước 1) rồi gửi.

   Dán vào: ô nhắn của chat mới: mở claude.ai hoặc chatgpt.com, bấm nút chat mới (chữ New chat hoặc biểu tượng cây bút) ở góc trên bên trái. Chat thường là đủ, chưa cần dự án.

   Tôi làm [nghề của bạn], chưa từng dùng AI.
   Giải thích 3 từ sau, mỗi từ 2 câu, kèm một ví dụ trong công việc của tôi: [từ 1], [từ 2], [từ 3].
   Không dùng thêm từ chuyên môn khác.

   Đúng khi: mỗi từ có một ví dụ nhắc đúng nghề của bạn.

3. Hỏi lại chỗ chưa rõ.

   Ví dụ: "Giải thích lại từ thứ 2 như cho người 12 tuổi."

   Dán vào: chat vừa dùng ở bước 2, gửi tiếp bên dưới câu trả lời.

   Đúng khi: bạn tự nói lại được nghĩa của cả 3 từ bằng lời của mình.

4. Lưu lại để tra.

   Chép phần giải thích ở bước 2 (và bản giải thích lại ở bước 3 nếu có) vào Sổ tay Trà Đá, dưới tiêu đề Vỡ lòng 7 - Từ điển AI của tôi. Gặp từ lạ ở bài sau thì thêm vào đó.

   Đúng khi: mục này có 3 từ kèm ví dụ.

   Lưu kết quả: Sổ tay Trà Đá, nơi lưu lại quá trình học (Google Docs hoặc app Ghi chú; tạo ở bài 1 hoặc 2), dưới tiêu đề Vỡ lòng 7 - Từ điển AI của tôi. Dùng tiếp: bài 8 và các bài của khoá gặp chữ lạ thì tra ở đây trước, chưa có thì hỏi AI như bước 2 rồi thêm vào.

Lỗi hay gặp

• Nhầm Claude với Claude Code. Claude là app chat trên web và điện thoại. Claude Code là agent làm việc trên máy tính, cần gói trả phí, học sau.
• Cố học thuộc hết. Không cần. Bài Vỡ lòng chỉ dùng vài từ đầu danh sách; các từ sau sẽ gặp lại khi học khoá.